Azerbaycan’da 2019 yılı ilan edilen ortak değerimiz Ahmet Ağaoğlu kimdir?

Azerbaycan‘da 2019 yılı ilan edilen ortak değerimiz Ahmet Ağaoğlu Ankarada bir konferansla anılacak. XX. Yüzyıl başlarında Azerbaycan’da, II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde ise Türkiye’de siyasal ve entellektüel gündem içerisinde özel yer tutmuş Ankara Hukuk Mektebi kurucularından Ahmet Ağaoğlu doğumunun 150. yılında ”Ortak Değerimiz Ahmet Ağaoğlu” Azerbaycan Cumhuriyeti Türkiye Büyükelçiliği ve Büyükelçi Hazar İbrahim himayesinde, Anadolu Ajansı, Azerbaycan Barolar Birliği, Türkiye’deki Azerbaycanlı İş Adamları Birliği (TAİB) ‘inde katkılarıyla 19 Kasım 2019 da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde şerefine düzenlenen Konferans ile anılacak. Yasin Bektaş – ajansFİKİRTEPE / OHA Haber _ Okudunmuhaberi.com

Peki Azerbaycan ve Türkiye tarih sahnelerinde pek çok önemli girişimlere damga vuran, çeşitli konferans ve toplantılar haricinde düzenlenen kültürel etkinliklerle anılan bu önemli şahsiyet ”Ahmet Ağaoğlu” kimdir?

Ahmet Ağaoğlu 1869’da Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinin Şuşa kentinde doğdu. İlk eğitimini doğduğu kentte alan Ağaoğlu, 1889’da Paris’te Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesine girdi ve Azerbaycan’dan Avrupa’ya eğitim almaya giden ilk kişi oldu. Paris’te kısa zamanda Fransız entelektüel çevreleri arasına girerek gazeteciliğe atıldı.

1894’te Paris’te eğitimini tamamladıktan sonra Azerbaycan’a geri döndü, bir süre öğretmenlik yaptı ve gazeteciliğe devam etti. Azerbaycan’da Hayat, İrşat ve Terakki gazetelerini çıkartan Ağaoğlu, Kafkasya’da 1905’te Ermeni-Türk çatışması çıkınca Türk ahalinin silahlı düşmandan savunmasını üstlenen Difai Partisini kurdu.

Rusya’da Türk aydınlarına baskı ve takiplerinin artması üzerine Bakü’yü terk eden Ağaoğlu, 1909’da İstanbul’a gitmek zorunda kaldı. İstanbul’da Ziya Gökalp, M. Emin Yurdakul, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Yusuf Akçura gibi isimlerle birlikte Türk milliyetçiliği hareketinin önderleri arasında yer aldı. Türk Ocağı’nın kuruluşuna katıldı ve Ocağ’ın yayın organı olan Türk Yurdu dergisinin yayınında görev aldı. 1909’da Darülfünunun Rusça ve Türk-Moğol tarihi öğretmeni, bir süre Maarif müfettişi ve Süleymaniye Kütüphanesi Müdürü, 1912’de Afyonkarahisar mebusu (milletvekili) ve İttihat ve Terakki Cemiyeti merkez heyeti üyesi oldu. 

1918’de Azerbaycan’a gönderilen Kafkas İslam Ordusu’nda komutan müşaviri olarak bulundu. Azerbaycan parlamentosuna üye seçilerek, bir süre orada kaldı. Paris Konferansına giderken İngilizler tarafından tutuklandı ve Malta’ya sürgüne gönderildi. Ankara hükumetinin çabaları neticesinde sürgünden kurtulduktan sonra Ankara’ya döndü (1921), Milli Mücadeleye katıldı ve Mustafa Kemal Atatürk’ün başkanlığındaki Ankara hükümeti tarafından Matbuat ve İstihbarat Umum Müdürü (Basın Yayın Genel Müdürü) olarak atandı. Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde başyazar olarak yazılar yazan Ağaoğlu, Kars’tan ikinci ve üçüncü dönem milletvekili olarak TBMM’ye seçildi. Böylece, Ağaoğlu hem Osmanlı İmparatorluğu’nda, hem Azerbaycan Cumhuriyeti’nde, hem de Türkiye Cumhuriyeti’nde milletvekili oldu.

Siyasetin yanı sıra eğitim alanını da bırakmayan Ağaoğlu, Ankara Hukuk Mektebinde anayasa dersleri verdi. Ankara Hukuk Mektebi’nde ders vermesinin yanında aynı zamanda mektebin kurucu hocalarındandır. Mustafa Kemal Atatürk tarafından Ziya Gökalp ile 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun (Anayasanın) hazırlanması için görevlendirildi.

Ağaoğlu daha sonra Kurtuluş Savaşı’nı duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920’de kurulan Anadolu Ajansı’nın (AA) anonim şirket haline getirilmesinin ardından, 1925’te AA Yönetim Kurulu Başkanı seçildi. Mustafa Kemal Atatürk’e devrimler konusunda danışmanlık yaptı, batılılaşma yolundaki reformların, özellikle de laikliğe ilişkin devrimlerin meşruiyetinin sağlanması çalışmalarına katkıda bulundu. Mustafa Kemal Atatürk’ün teşviki ve himayesiyle kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı. Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluş ve çalışmalarında faal rol oynayan Ahmet Ağaoğlu, partinin kapatılması ile İstanbul’a döndü ve Dârülfünun’da hocalık, değişik dergilerde yazarlık yaptı. 19 Mayıs 1939’da İstanbul’da vefat etti.

            19.11.2019 tarihinde Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde düzenleyeceğimiz “Ortak Değerimiz Ahmet Ağaoğlu” konferansında aşağıdaki konuşmacılar tarafından kapsamlı bilgi sunulacaktır.

Prof. Dr. Vilayet Guliyev – Azerbaycan Cumhuriyeti Eski Dışişleri Bakanı, Macaristan Büyükelçisi (devam ediyor)

Prof. Dr. Ali Birinci – Eski Türk Tarih Kurumu Başkanı

Doç. Dr. Cavid Abdullahzade – T.C. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi

Yasin Bektaş – ajansFİKİRTEPE / OHA Haber _ Okudunmuhaberi.com